ERVARINGEN OPDRACHTGEVERS

Inmiddels is dit uitgegroeid tot de paraplu ‘arbeidsmarkt’ waaronder ze zich bezighoudt met het beleid op het gebied van organisatieontwikkeling, werving & selectie, instroom en arbeidsmarktcommunicatie.

Vergrijzing leidt tot vernieuwing
Veel gemeenten krijgen te maken met het begrip ‘vergrijzing’, zo ook Zaanstad. ,,Helaas vormen wij daar geen uitzondering op,” geeft Susanne aan. ,,We hebben een leeftijdsbeleid vastgesteld dat medewerkers in alle leeftijdsfasen tegemoet komt. Dus niet alleen de oudere werknemers. We houden ons bezig met vragen als: hoe zorgen we dat oudere werknemers hun kennis overdragen aan jonge medewerkers en hoe kunnen we deze laatste groep binnenhalen- en houden?”

Een traineeship is een veelgebruikte manier om jonge talentvolle starters te betrekken in een organisatie. Toch heeft het bij gemeenten langer geduurd om dit te introduceren dan binnen het bedrijfsleven. ,,Bedrijven zijn veelal homogeen en zijn met één product of dienst bezig. De gemeente kent zoveel disciplines, dat het veel omvattender is om daarvoor een geschikt programma te ontwikkelen.” Toch is het in ‘gemeenteland’ erg in beweging en bestaan er al gemeenten, veelal van grote omvang, die succesvolle traineeprogramma’s aanbieden. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft recent aangegeven bemiddeling aan te bieden met betrekking tot traineeships zodat dit ook centraal gebundeld is.

Een traineeship in plaats van een vaste aanstelling
In het verleden heeft Zaanstad al eerder gewerkt met trainees. ,,De gemeente Amsterdam heeft een groot opgezet traineeproject. De trainees die daar niet in konden stromen, zijn bij Zaanstad aan de slag gegaan.” Susanne Braam is erg te spreken over trainees. ,,Het is een ideale manier om ‘een kijkje in de keuken’ te nemen.” Susanne merkt namelijk dat mensen vaak vooroordelen hebben als het gaat om werken binnen de gemeente. Via een traineeship kunnen jonge talenten met eigen ogen zien hoe divers het is en worden ze meestal vanzelf enthousiast. ,,Kenmerkend voor het werken bij onze gemeente is dat je behoorlijke projecten op je bordje krijgt met grote verantwoordelijkheden. Ondanks dat deze projecten erg uitdagend kunnen zijn voor starters, is de stap om een vaste aanstelling aan te gaan misschien erg groot.” Een traineeship sluit volgens Susanne veel beter aan op de behoeften van jonge talenten.

Kanteling binnen gemeenten
,,De belangrijkste reden om trainees binnen te halen, is om de vergrijzing tegen te gaan”, zegt Susanne. ,,Daarnaast zorgen ze ook voor een frisse blik en een andere kijk op zaken. De gemeente is soms wat vastgeroest in bepaalde patronen en jongeren kunnen door hun andere insteek daar een vernieuwde dimensie aan geven.” Voor Zaanstad is het van belang om meer ‘netwerkend’ te werken. ,,De jonge generatie heeft dat veel meer in de vingers, het is een soort tweede natuur voor hen.” Binnen gemeenten vindt sinds enige jaren een kanteling plaats: van eenrichtingsverkeer richting de burgers naar luisteren naar de vraag van de burgers. Susanne: ,,Mensen die al lang binnen de gemeente aan het werk zijn, hebben een bepaalde manier van werken die ze al jarenlang gewend zijn. Jongeren kunnen hier vernieuwing in brengen.” Susanne is van mening dat juist de combinatie van de kwaliteiten van jong en oud zorgt voor een succes.

Draagvlak binnen het management
,,Uit de markt blijkt al dat er veel wordt gedaan met traineeships en ik zou het andere gemeenten ook echt aanraden.” Susanne Braam geeft aan dat dit voor kleinere gemeentes misschien lastiger kan zijn. ,,Zij kunnen hierin een samenwerking zoeken met andere gemeentes of organisaties.” Susanne vindt dat als je het doet, dat je het dan ook goed moet doen en authentiek moet zijn. ,,Je moet niet iets willen aanbieden wat je niet waar kan maken.” Hiervoor is het belangrijk dat het management van de afdeling waar een trainee terechtkomt enthousiast is over het traineeship.” In de regel wordt er altijd gevraagd naar een schaap met vijf poten; én jong én ervaren. ,,Dat kan gewoon niet, ook niet voor een trainee. Daarom moet er binnen het management draagvlak zijn, om dit in goede banen te leiden.”

Pilot met Studelta-talenten
Susanne is via LinkedIn in contact gekomen met Thiemo van Rossum van Studelta. ,,Ik voelde me erg aangetrokken tot het concept van Studelta en heb me hard gemaakt om Studelta-talenten binnen Zaanstad te introduceren.” Binnenkort zullen er twee talenten starten binnen de gemeente. ,,Ik ben erg benieuwd hoe het gaat lopen maar heb er veel vertrouwen in!”

Nelleke Zeef is hoofd van deze afdeling. ,,Voorheen werkte ik in de gesubsidieerde rechtsbijstand”, vertelt Nelleke Zeef, ,,maar op een gegeven ogenblik wilde ik iets nieuws. In deze functie heb ik het erg naar mijn zin ”

Mediation
Binnen de gemeente neemt de aandacht voor mediation toe. ,,Ik vind dat een goede ontwikkeling, geeft Nelleke aan. ,,We kunnen als gemeente een bijdrage leveren aan de dejuridisering van de samenleving door in gesprek te gaan met burgers en bedrijven en hiermee onnodige procedures te voorkomen . Op de afdeling juridische zaken hebben de juristen een training ‘toepassing mediation vaardigheden’ gevolgd. In deze training leren zij een aantal specifieke communicatieve vaardigheden die in de theorie en de praktijk van mediation zijn ontwikkeld. Deze gespreksvaardigheden kunnen in een bezwaarprocedure worden ingezet om de angel uit het conflict te halen.
De inzet van mediationvaardigheden moet worden onderscheiden van een echte mediation waarbij de mediator, dit is degene die het gesprek aangaat met twee procederende partijen, onafhankelijk en neutraal is. Dit kan dus niet iemand van de gemeente zijn, maar moet een ‘externe’ zijn. “Bij het aannemen van nieuwe juristen kijk ik of zij het juridische vak beheersen en daarnaast kijk ik of zij aandacht hebben voor het communicatieve aspect bijvoorbeeld doordat zij een module ‘mediation’ hebben gevolgd. “Nelleke Zeef vervolgt: ,,In de huidige rechtenstudies wordt steeds meer aandacht besteed aan mediation, dus wat dat betreft hebben jonge mensen zeker iets te bieden.”

Instroom van jonge mensen
Ook om andere redenen vindt Nelleke het belangrijk dat jonge mensen instromen binnen gemeenten. ,,Enerzijds kun je als overheidsinstantie voorwaarden scheppen om jongeren aan een baan te helpen. Anderzijds kijken jonge mensen met een hele nieuwe blik naar de samenleving en verfrissen ze de organisatie.” Nelleke Zeef streeft naar een wisselwerking tussen medewerkers met veel ervaring en jonge onervaren medewerkers. ,,De echte ‘Y-generatie’ kan ons veel leren als het gaat om digitaal werken. Zij weten niet beter dan dat ze hun informatie van internet halen. Overigens zijn ze ook vaak overambitieus en weten ze nog niet precies wat ze wel of niet kunnen. De senior kan daar een stukje wijsheid in brengen op basis van jarenlange ervaring.”

Volgens Nelleke Zeef moet een gemeente wel ingericht zijn op het aantrekken van jonge medewerkers. ,,De jongere generatie zit niet meer jaren achtereen op één plek, na enkele jaren hebben ze het wel gezien en willen ze door.” Hiermee doelt Nelleke op de snellere in – en uitstroom van medewerkers en het constant alert moeten zijn op het werven van nieuwe mensen. ,,Maar als gemeente heb je wel een ontzettend afwisselende baan te bieden. De gemeente houdt zich immers met veel verschillende onderwerpen bezig.” Dit betekent volgens Nelleke ook dat jonge mensen hier veel te leren hebben. ,,Ik denk wel dat je bereid moet zijn om te investeren, maar dat die investering uiteindelijk loont en zijn vruchten afwerpt.”

Ruimte voor een Studelta-talent
Nelleke Zeef had een vacature openstaan binnen het team ‘Schade en verzekeringen’. Dit team bestond reeds uit een aantal ervaren schadeadviseurs waardoor er ruimte was voor een jong iemand. ,,Ik ontving een mail van de afdeling Personeelszaken over Studelta en ik dacht dat dit best eens interessant kon zijn.” Niets bleek minder waar. Er is pas geleden een Studelta-talent gestart op de afdeling! ,,Ik ben erg benieuwd maar het lijkt goed te klikken.”

‘Steun in de rug’
Een vicieuze cirkel, zo noemt Nelleke Zeef de situatie waar starters in terecht kunnen komen. ,,Ergens moeten ze hun eerste werkervaring opdoen, maar overal waar ze aankloppen, krijgen ze te horen dat ze ervaring nodig hebben.” Volgens Nelleke erg frustrerend. Juist daarom sprak het concept van Studelta haar aan. ,,Een organisatie die probeert deze kloof te voorkomen door jonge talenten te plaatsen bij organisaties waar zij hun eerste ervaring op kunnen doen. Een mooie steun in de rug!”

Petra Rollema is sinds januari 2008 projectmanager van het KlantContactCentrum (KCC) en Dienstverlening bij de gemeente Veendam. Met een bedrijfseconomische achtergrond rolde ze via organisatieadviseur in de functie van hoofd Communicatie bij de Gemeente Veendam. Samen met Studelta-talent Christel Wubbolts geeft ze nu vorm aan het KCC. ,,Een mooie uitdaging!”

KlantContactCentrum
In 2015 moet in alle gemeenten in Nederland het KlantContactCentrum zijn ingevoerd. Gemeente Veendam is een voorloper en werkt toe naar de invoering van het KCC in 2010. ,,Waar nu de dienstverlening door elkaar loopt via vier kanalen: balie, telefoon, post en internet, wordt straks tachtig procent van alle vragen aan de voorkant afgehandeld.” Er komt veel bij kijken. ,,Er zit een heel stuk techniek en ICT in, maar ik heb ook met de inrichting en personeel te maken.” Soms lijkt het voor Petra haast op missiewerk doordat ze bezig is met het enthousiast maken en meetrekken van gemeentemedewerkers en burgers. ,,Gelukkig hebben wij in januari 2010 letterlijk een nieuwbouw die open gaat die een fysiek gezicht geeft aan het KlantContactCentrum.”

Studelta-talent
Er is genoeg te doen en Petra is daarom ook erg blij met de ondersteuning van Studelta-talent Christel. ,,Zij kan heel onbevangen kijken naar het project en heeft een enorme drive. Met haar tomeloze inzet zorgt ze ervoor dat ze dingen gedaan krijgt.” Vanuit de gemeente Veendam maar ook door omliggende gemeenten wordt er positief op Christel gereageerd. ,,Men waardeert haar en hecht aan haar mening. Wat dat betreft mag ze zich soms meer laten horen.” Veel leidinggevenden en collega’s van Petra zijn gek met Christel. ,,Zelfs de burgermeester en wethouders kennen haar bij naam en kondigen haar aan bij raadsvergaderingen.”

Ontwikkeling
Petra is altijd bezig geweest met de ontwikkeling van jonge mensen. Toen ze nog hoofd Communicatie was streefde ze ernaar om ieder half jaar een stagiaire aan te nemen. ,,Het was altijd een hobby van mij om samen te evalueren en competenties te toetsen. Een stagiaire komt niet alleen om stage te lopen maar ook om te leren en kennis mee te nemen.” Een trainee zoals Christel heeft volgens Petra veel meer in haar mars dan een stagiaire. ,,Ze helpt mee bouwen en kan ook pas op de plaats maken om te overzien hoe het nu echt gaat.”

Talent Development Programma
Petra is enthousiast over het Talent Development Programma (TDP) dat Christel via Studelta volgt. ,,Het maakt je plek op de arbeidsmarkt een stuk zekerder en geeft je meer bagage.” Als Christel weer aan een module of coachingmoment heeft deelgenomen, bespreken ze dit uitgebreid samen.

Verjonging nodig
,,Ik vind het een noodzaak dat er jonge mensen instromen binnen de gemeente. Je moet blijven investeren in de onderkant van de leeftijdsgroep omdat er op den duur een vergrijzing ontstaat binnen de organisatie.” De gemeente is volgens Petra een mooie werkplek. ,,Als je je in deze politieke omgeving staande weet te houden, red je het overal.”